Ziekte, genezing en gezondheid
Wat is gezondheid? Volgens de Wereldgezondheidsraad is dit een zich volledig welbevinden op lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk gebied. Deze omschrijving is op zich heel mooi, omdat het aangeeft dat gezondheid afhangt van de vraag hoe het individu zijn toestand zelf ervaart. Een licht gehoorverlies hoeft niet als ziekelijk ervaren te worden door bijvoorbeeld de slager op de hoek, terwijl het voor een beroepsmuzikant wel degelijk als aantasting van zijn welbevinden wordt ervaren. Alleen op basis van een bepaalde klacht is dus niet te bepalen of er sprake is van een verstoring van de gezondheid of niet. Dit is dus vooral individueel bepaald. Verder is opvallend aan deze omschrijving van gezondheid dat ziekte en gezondheid niet alleen te maken hebben met het lichamelijk functioneren, maar ook met het geestelijk en maatschappelijk functioneren. Als we dit terugkoppelen naar ons eerdere verhaal over de verschillende wezensdelen van de mens, dan zou je ook kunnen zeggen: 'Gezondheid is een zich volledig welbevinden in deze vier facetten van de mens'. Gezondheid is dus niet alleen een gezond fysiek lichaam, maar ook een gezond etherisch en astraal lichaam. En een goede onderlinge harmonie. Gezonde gedachten. Gezonde emoties, passend bij de situatie. Wie lichamelijk helemaal in orde is, maar dag in dag uit zit te huilen omdat zijn huisdier tien jaar geleden overleden is, is toch niet gezond te noemen. Gezondheid is verder dus ook leven in harmonie met je omgeving. Iemand kan bijvoorbeeld lichamelijk geen klachten hebben, maar als hij elke dag zijn vrouw en kinderen mishandelt, dan is hier ook geen sprake van een gezond mens in al zijn facetten. Samuel Hahnemann, de grondlegger van de klassieke homeopathie heeft in zijn boek 'Organon' een belangrijke opmerking gemaakt over gezondheid. Hij beschrijft een soort geestelijke kern, een spirituele kracht, die hij de Dynamus noemt. Vervolgens komt hij tot de stelling dat als de mens gezond is, deze spirituele kracht onbeperkt in het organisme heerst. Dat zij alle delen van het menselijk organisme in een harmonische, levende samenwerking houdt, zodanig dat de met verstand toegeruste mens zich vrij van dit levende, gezonde lichaam kan bedienen voor de hogere doeleinden van zijn bestaan.
Goed beschouwd heeft gezondheid alles te maken met vrijheid, de vrijheid om optimaal te functioneren zonder dat dit door allerlei lichamelijke klachten belemmerd wordt. Maar ook vrij van gefixeerde emoties: iemand die altijd chagrijnig is, is niet vrij. Iemand kan bijvoorbeeld zijn been kwijtraken en daardoor in een ziekelijke toestand komen. Hij kan niet meer doen wat hij wil en ziet de toekomst niet meer zitten. Zijn leven wordt bepaald door wanhoop en verdriet. Er is dan sprake van een ziekelijke toestand. Zodra hij het een en ander heeft geaccepteerd, zodra hij heeft leren omgaan met zijn gebrek, is hij niet meer ziek te noemen, terwijl hij toch zijn been niet terug heeft. Bij de beoordeling van de vraag of iemand ziek is en hoe erg ziek die iemand is, is het dus van groot belang te weten hoe hij zich voelt en waar hij niet vrij in is.
Gezondheid is ook een kwestie van balans, van evenwicht. Het evenwicht is afhankelijk van de menselijke levenskracht die voor de afweer zorgt. Functioneert dit afweersysteem niet goed: dan word je ziek. Het vermogen jezelf te genezen wordt verklaard vanuit het fundamentele principe: actie is reactie. De reactie is altijd omgekeerd evenredig aan de actie. In gezondheid wordt op iedere prikkel gereageerd met de volle honderd procent. Dus op honderd procent actie ontstaat honderd procent reactie. Door honderd procent te reageren wordt de balans, het evenwicht volledig hersteld. Wanneer de levenskracht niet meer honderd procent kan reageren maar bijvoorbeeld slechts negentig procent (of juist overmatig, 120%) ontstaat er dus disbalans of ziek zijn. Als ons organisme bij een ziekte niet 100% adequaat (met bijvoorbeeld een hevige koorts) kan reageren dan zal de gezonde balans ook niet 100% hersteld kunnen worden. De patiënt is dan chronisch ziek. De levenskracht zelf is ziek, want het reageert niet meer adequaat op externe prikkels. Het ziek zijn komt in dat geval van binnen uit. Er is dan een chronische, endogene ziekte ( zie verder bij ziekteclassificatie).
Het gaat dus om tegengestelde krachten zoals we die overal om ons heen zien; dag en nacht, huilen en lachen, warm en koud. Het zijn allemaal uitdrukkingen van het krachtenspel dat we leven noemen. Ons herstelvermogen is gebaseerd op dit fundamentele principe.
